Isang kay Gobernador Macario Romero ang balitang nagsipuntahan ang

Isang umaga ng
kapanahunan ng pasko, dumating dalawampung kostable sa bayan ng Kawayanan. Ang
mga kostable ay pinangungunahan ni Tenyente Antonio Ventura. Sila ay pinadala
roon sa bayan ng Kawayanan upang bantayin ang katahimikan nito dahil mayroong
balita na nagsabi na lulubusin raw ang bayan ng mga tulisan na taga bundok o sa
mga manghihimagsik na taga-Baritan na nagbabayad ng mataas na buwis. Ayon kay
Felipe Dimalanta, ang punong-bayan ng Kawayanan, hindi naman daw mapanganib ang
bayan sapagkat ang katahimikan ay naghahari ng lubusan sa kanilang lugar.

Umabot naman kay
Gobernador Macario Romero ang balitang nagsipuntahan ang dalawampung kostable
sa Kawayanan. Siya ay nagalit sapagkat nalaman niya ang balita sa pahayagan
lamang. Hindi niya rin nalaman ang dahilan kung bakit pumunta ang mga kawal sa
bayan. Inisip na lamng niya na siya’y nilaktawan ng nasa itaas bilang
Gobernador na bayan. Nakausap ni Gobernador Romero ang tenyente noon. Gumawa ng
pagsisiyasat ang tenyente at kanyang nalaman na ang sinasabing magkakaroon ng
pagkakagulo sa mga bayan ay hindi totoo at hindi mangyayari. Ang balita ay
gawa-gawa lamang ng katiwala ng Baritan na nagngangalang Donato Reyes. Tanging
kahihiya lamang kay Gobernador Romero ang kanyang sanhi ng pagkalat ng di-makatotohanang
balita.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Si Braulio delos
Santos, ang asawa ni Paquita Nunez na may-ari ng asyenda sa Baritan, ay sumali
sa halalang magaganap at tumakbo bilang gobernador ng Kawayanan. Kanyang
kakalabanin si Gobernador Macario Romero. Nagreklamo ang gobernador sa Kalihim
ng Kagawaran sa Maynila na hindi tago sa pahayagan. Ikinalat ni Gobernador
Romero na kung hindi pa aalis ang mga kawal sa Kawayanan, kanyang iiwanan ang
ang tungkulin bilang gobernador. Itong nakakagulat na balita ay umabot dumating
kay Joe Romero, ang anak ni Macario Romero na malapit ng tapusin ang kursong
Inhenyero sa Unibersidad ng Pilipinas. Lumuwas siya agad pabalik sa kanyang
bayan ngunit bago yun ay pinangakuan niya ang kanyang kaibigang matalik na si
Dely, ang babaeng anak nina Paquita Nunez at Braulio Delos Santos, na siya ay
kaagad pupuntahan at sasabihan sa anumang mangyari ng kanyang pagluwas.

Ang balita ito ay umabot
rin sa atensyon ng pinuno ng Kapisanan ng mga Timawa. Sila ay nagsisimula nang
lumaganap sa panahong iyon. Ang kanilang puno ay ang “patnugot” na
nagngangalang Ricardo Pilares. Siya ang anak ng namatay ng Ricardo Pilares na
naging pangulong bayan ng Baritan noong sinaunang panahon. Kanyang nalaman ang
balita mula kay Tandang Mateo na naging matalik na kaibigan ni Pedro Pilares.
Siya rin ay tumulong sa pagtatayo ng lihim na Kapisanan ng mga Timawa. Para sa
kaniya, hindi raw nakakabuti ang pagbibitaw ng tungkilin ng gobernador sa bayan
ng Kawayanan.

Ang Kapisanan ng mga
Timawa ay ginawa at itinayo upang para sa mga mahihirap saan mang lugar. Ito
rin ay ginawa lalo na para sa mga aping magsasaka at sa mga nawawalan ng
kani-kanilang mga lupain dahil sa pangangamkam ng iba. Kailanman, hindi rin
sila magtataas ng kanilang mga armas tutol sa gobyerno.

Gumawa na ng desisyon
ang itaas upang alisin na ang mga kostable Hindi nga daw totoo ang balitang
nagsasabinng magkakagulo raw, ayon kay Tenyente Ventura. Ang pag-alis ng mga
kawal na kostable ay ikinagalit ng katiwalang Donato Reyes na nagiisip ng
parran at hakbang na ibagsak si Gobernador Macario Romero, ang tanging kalaban
ng kanyang amo sa papalapit na halalan. Hindi rin naging masaya si Braulio
delos Santos sa nangyaring pag-alis. Dito na nakita at nagsimula ang labanan ng
dalawa.

Samantala, sa bayan ng
Kawayanan, si Gelay, ang nag-iisang kapatid ni Ricardo Pilares, na
pinangangalagaan ni tiya Matilde, kapatid naman ng nasirang Pedro Pilares, ay
palaging malungkot sapagkat matagal-tagal nang hindi nakikita at umuuwi ang kanyang
kuya. Si Ricardo ay nagtago sa bundok dahil sa mga galwaan at kagagawan nina Braulio
delos Santos at Donato Reyes noong hindi pa namatay si Pedro Pilares. Ito ay
may relasyon sa kabuuan ng lupa na nasasakop ng Baritan na pinamumunuan ni
Pedro. Noon, maliit lang ang bahagi ng asyenda ng buong baryo, datapwat, dahil
sa pangangamkam at panliligalig ni Braulio delos Santos ay lumawak ang asyenda.
Ito ang nagtaboy kay Pedro Pilares sa kanyang huling hiniga at ang paglayas ni
Ricardo sa kanilang lalawigan at bayan. Natagpuan din ni Tenyente Antonio
Ventura si Gelay, na naging kamag-aral at kaibigan niya noong sila ay bata pa.
Pagkatapos mag-usap, pinangako ni Ventura na hahanapin din nila ang nawawalang
kapatid ni Gelay. Ito naman ay ikinatuwa ni Gelay ng sobra.

Samantala, ang
Kapisanan ng mga Timawa ay natuklasan at nalaman ni Antonio Ventura. Hindi na
lihim ang Kapisanan. Ipinaalam ng tenyente ang kanyang nahanap kay Gobernador
Macario Romero. Ipinaliwang ni Tandang Mateo na ginawa ang kapisanan dahil ang
tangin hangarin lamang nila ay buuin ang mga mahihirap sapagkat kanyang
napatunayan na siyang pagiging makasarili ang kalaban ng tao. Ang labanan sa halalan
ay mas naging mainit sapagkat ipinroklama ng lapian ni Gobernador Macario Romero
na kandidatong opisyal sa nalalapit na halalan ay si Braulio delos Santos. Ang
dalawang magkalaban ay nararamdaman ang tensyon. Tumiwalag si Macario sa
kanyang trabaho at siya ay nagpatuloy sa nangangampanya. Sa pamamaraan na ito,
itinutupad niya ang kanyang tungkulin. Ang mga kabilang sa Timawa ay lumitaw na
sa tagubilin ni Tandang Mateo, upang hindi hilain ng pamahalaan, na ang
kapisanang nabuo ay salungat sa batas.

Ang mga Timawa ay kumampi
kay Gobernador Romero dahil galit ang mga Timawa sa pamilya Nuñez o tiyak kay
Braulio sapagkat alam nila na sila ang sanhi ng pagpapahirap ng mga
namumuwisan. Sila rin ay sang-ayon kay Romero dahil sinakop ang mga lupa nila
ng baryo ng Baritan. Sa mainit na laban na nagaganap ngayon, may nangyaring nakawan
sa loob ng asyenda na sinabi ni Donato Reyes na taga ibayong lalawigan ang magnanakaw.
Kanyang ibinalita na naman ito upang mapahiya nanaman ang gobernador. Si Romero
ay gumawa na imbestigasyon at kanyang nalaman na walang nakawang nangyari. Ang
pera pala ay winaldas in Reyes sa alak at babae. Inamin niya ang kanyang
pagkasala at siya’y pinatawad din. Kahit nangyari ito, tuloy pa rin ang
kandidatura ni Braulio delos Santos sa nalalapit na halalan. Maraming salu-salo
at pagpupulong ang nagaganap para makuha ang pansin ng madla. Pati mga
masasakit at mahaharas na salita ang binitaw ng mga kandidato sa kabilang kampo.

Dahil sa kabuktutan at
ang todo-todong paggastos ni Braulio, ang kanyang asawa na si Paquita ay
nagkaroon ng malubhang karamdaman. Kinailangang dalhin si Paquita sa Hong Kong
at sinama si Dely sa pagluwas upang mailayo siya kay Joe, ang kanyang
kasintahan kahit nasa gitna ang pamilya nila sa mainit na labanan sa pulitika. Ang
pagkakahiwalay nilang dalawa ay nagbigay daan para madatnan ni Joe ang mga tao
sa Kawayanan, pati na rin ang ipinagtatanggol ng kanyang ama. Napasama na rin
si Joe sa Kapisinan ng mga Timawa. Dumami ang mga miyembro ng Kapisinan dahil
sa ginawa ni Donato at siya ay tila naiirita. Gumawa ng isang maharas at masama
na plano si Doanto Reyes. Ipapapatay niya ang isang miyembro ng Kapisinan upang
huminto ang pagdami ng mga miyembro nito.Si Ricardo ay dinakip niya! Dahil
ganito ang mga nangyari, si Tandang Mateo ay hindi natuwa. Gumawa nanaman ng
isang imbestigasyon sina Gobernador Macario Romero at Tenyente Antonio Ventura
at kanilang nalaman na ang may kagagawan nitong lahat ay walang iba kundi si
Donato.

Dumating ang araw ng
halalan at nanalo sa labanan ng dalawang kampo si Gobernador Macario Romero.
Kanilang dinakip naman si Donato at tuluyang napalaya si Ricardo. Subalit, sa
kasamaang palad, si Matandang Mateo ay sumakabilang buhay sapagkat may edad na
rin siya. Ngunit, siya rin naman ay masaya sa tagumpay na natanggap ni Romero. Ang
sinimula ring Kapisinan nina Pedro at Ricardo Pilares ay nagwagi rin dahil sa
huli ay natupad ang kanilang layunin.

Bago namatay si
Tandang Mateo ay naipaalam sa lahat na ang kanyang secreto. Siya pala si Felipe
Mulawin, ang isang manunulat noon bago dumating ang mga banyagang Amerikano
rito. Siya pinaalis patungo sa ibang bansa dahil siya ay tumutol sa mga
pamamalakad ng mga Amerikano rito sa ating bansa.Kasabay niya rin noon sina Araneta,
Tavera, at Legarda ngunit ang mga ito ay napasama sa mga Puti. Kaya, lahat sila
humiwalay rin sa huli. Bumalik siya sa Pilipinas bilang Mateo dela Cruz sa
kapanahunan ni Pedro Pilares.

Dahil nanalo si
Macario Romero sa halalan, si Braulio delos Angeles ay pumunta sa Hong Kong at
doon nalamang tumira. Sa magandang palad ay pinayagan niya ring bumalik sa
Pilipinas si Dely upang pakasalan ang kanyang irog na si Joe Romero. Si Kapitan
Antonio Ventura kasama si Gelay, ay nagkatuluyan din sa huli.